Alan adı (domain), bir web sitesine ulaşmak için tarayıcıya yazılan adrestir; örneğin cozumwebtasarim.com. İnternetteki her sunucunun aslında rakamlardan oluşan bir IP adresi vardır. Alan adı, bu rakamları akılda kalan bir isme çevirir. Alan adı kalıcı olarak satın alınmaz, belirli sürelerle kiralanır ve yenilendiği sürece sizde kalır. Doğru bir alan adı kısa, kolay yazılan ve markanızla uyumlu olandır. Ondan da önemlisi, işletmenizin adına kayıtlı olması ve zamanında yenilenmesidir.
Bu yazıda alan adının nasıl çalıştığını, uzantı seçimini, iyi bir alan adının özelliklerini ve kayıt ile sahiplik konusunda dikkat edilmesi gerekenleri anlatıyoruz.
Alan adı nasıl çalışır?
Bir ziyaretçi tarayıcıya adresinizi yazdığında, arka planda şunlar olur:
- Tarayıcı, DNS adı verilen internetin adres rehberine "bu alan adı hangi sunucuda?" diye sorar.
- DNS, alan adınızın ayarlarında yazan sunucu adresini söyler.
- Tarayıcı o sunucuya bağlanır ve sitenizi getirir.
Bu yüzden alan adı ile sitenin dosyalarının durduğu barındırma (hosting) hizmeti ayrı şeylerdir. Alan adı adresi, barındırma ise sitenin kendisini sağlar. Aradaki farkı hosting nedir yazımızda ayrıntılı anlattık.
Bir alan adının bölümleri
www.cozumwebtasarim.com adresini örnek alırsak:
| Bölüm | Örnek | Anlamı |
|---|---|---|
| Alt alan adı | www |
Ana alan adının altında açılan bölüm. blog., magaza. ya da panel. gibi farklı alt alan adları da açılabilir. |
| Ana ad | cozumwebtasarim |
Sizin seçtiğiniz, markanızı temsil eden kısım |
| Uzantı | .com |
Alan adının türünü ya da ülkesini gösteren son kısım |
Alt alan adları ayrıca kiralanmaz; ana alan adınız sizdeyse istediğiniz kadar alt alan adı açabilirsiniz.
Uzantı seçimi
Uzantılar üç ana gruba ayrılır:
- Genel uzantılar:
.com,.net,.orggibi..comdünya genelinde en tanınan ve en çok güvenilen uzantıdır. - Ülke uzantıları: Türkiye için
.trve.com.tr,.net.trgibi alt uzantılar. Türkiye'deki müşteriye yerel bir işletme olduğunuzu gösterir. - Yeni nesil uzantılar:
.shop,.online,.istanbulgibi. Akılda kalıcı olabilir, ama ziyaretçiler hâlâ çoğunlukla.comya da.com.tryazmaya alışkındır.
Türkiye'de .tr uzantılı alan adları, Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu'nun (BTK) işlettiği TRABİS sistemi üzerinden, yetkili kayıt firmaları aracılığıyla alınır. Bazı .tr uzantıları için belge istenebilir; güncel koşulları kayıt firmanıza sorun.
Hangisini seçmeli? Müşterileriniz ağırlıklı olarak Türkiye'deyse .com.tr ya da .com ikisi de doğru seçimdir. Yurt dışında da iş yapıyorsanız .com daha evrensel bir izlenim verir. En güvenli yol, mümkünse ikisini de almak ve birini diğerine yönlendirmektir. Böylece hem müşteriniz yanlış adrese gitmez hem de adınız başkası tarafından kullanılamaz.
Uzantının Google sıralamasına doğrudan bir etkisi yoktur. Ancak ülke uzantısı, sitenizin hangi ülkeye hitap ettiği konusunda Google'a bir sinyal verir.
İyi bir alan adı nasıl seçilir?
1. Kısa ve akılda kalıcı olsun. Ziyaretçi adresinizi bir kez duyduğunda hatırlayabilmeli, telefonda söylediğinizde kolayca yazabilmelidir.
2. Yazılışı tek biçimde olsun. "Duyduğum gibi yazarsam doğru mu olur?" sorusunun cevabı evet olmalıdır. Harf tekrarı, benzer sesler ve karışık yazımlar kayıp ziyaretçi demektir.
3. Türkçe karakter kullanmayın. ç, ğ, ı, ö, ş, ü içeren alan adları teknik olarak mümkündür, ama e-posta adreslerinde, bazı yazılımlarda ve paylaşımlarda sorun çıkarabilir. İnsanlar adresi çoğu zaman Türkçe karaktersiz yazar.
4. Tire ve rakamdan kaçının. abc-yapi-insaat.com ya da abc2yapi.com gibi adresler, söylendiğinde yanlış anlaşılmaya açıktır. Tire gerekiyorsa, tiresiz sürümü de almayı düşünün.
5. Markanızı öne alın. Yalnızca anahtar kelimeden oluşan adresler (örneğin istanbulwebtasarim.com) eskisi kadar avantaj sağlamaz ve marka olarak akılda kalmaz. İşletmenizin adı ya da onun kısa bir biçimi, uzun vadede daha güçlü bir seçimdir.
6. Büyümeye alan bırakın. Bugün tek bir ürün satıyor olabilirsiniz; alan adınızı o ürünün adına kilitlemek, yarın yeni bir alana geçtiğinizde sorun yaratır.
7. Yaygın yazım hatalarını da koruyun. Adınız sık yanlış yazılıyorsa, en yaygın hatalı biçimi de alıp doğru adrese yönlendirebilirsiniz.
Almadan önce kontrol edin
- Marka hakkı: Seçtiğiniz ad başka bir firmanın tescilli markasıyla aynı ya da çok benzerse, ileride hukuki sorun yaşayabilirsiniz. Türk Patent ve Marka Kurumu'nun veritabanından kontrol edin.
- Sosyal medya: Aynı adın Instagram, LinkedIn ve diğer hesaplarda da kullanılabilir olması, marka tutarlılığını kolaylaştırır.
- Geçmiş: Daha önce başkasına ait olmuş bir alan adı alıyorsanız, geçmişte nasıl kullanıldığına bakın. Spam ya da yasa dışı içerik için kullanılmış bir alan adı, arama motorlarında dezavantajla başlayabilir.
Kayıt, yenileme ve sahiplik
Alan adıyla ilgili en pahalı sorunlar seçimde değil, kayıt ve yönetimde yaşanır.
Alan adı işletmenin adına kayıtlı olmalı. Alan adının "sahibi" olarak kayıt bilgilerinde kimin göründüğü önemlidir. Ajansınızın, bir çalışanınızın ya da tanıdığınızın adına kayıtlı bir alan adı, ilişki bittiğinde sorun çıkarır. Sitenize ve e-postalarınıza erişiminizi kaybedebilirsiniz. Kayıt bilgilerinde işletmeniz yer almalıdır.
Kayıt firmasındaki hesap sizde olmalı. Alan adını yönettiğiniz paneldeki kullanıcı adı, şifre ve hesaba bağlı e-posta adresi işletmenizin kontrolünde bulunmalıdır. Başka bir firma sizin adınıza yönetiyorsa, en azından erişim bilgilerinin bir kopyası sizde olsun.
Otomatik yenilemeyi açın. Alan adının süresi dolduğunda site ve alan adına bağlı e-postalar çalışmayı durdurur. Uzantıya göre değişen bir süre boyunca geri alma imkânı olur. Bu süre de geçerse alan adı serbest kalır ve başkası tarafından alınabilir. Yıllarca kullandığınız bir adresi bu şekilde kaybetmek, markanıza ciddi zarar verir.
Hatırlatma e-postalarının gittiği adresi güncel tutun. Yenileme uyarıları, alan adına kayıtlı e-posta adresine gelir. O adres artık kullanılmıyorsa uyarıları hiç görmezsiniz. Bu adresin, aynı alan adına bağlı bir e-posta olmaması da önemlidir: Alan adının süresi dolduğunda o e-posta da çalışmaz ve uyarıyı alamazsınız.
Uzun süreli kayıt düşünün. Alan adını birkaç yıllığına kaydetmek, yenileme riskini azaltır.
Alan adı taşıma
Alan adınızı bir kayıt firmasından diğerine taşıyabilirsiniz. Bunun için genellikle alan adının transfer kilidinin kaldırılması ve kayıt firmasından bir transfer kodu alınması gerekir. Bazı uzantılarda, yeni kaydedilen ya da yeni taşınan alan adları belirli bir süre boyunca tekrar taşınamaz. Taşıma sırasında DNS ayarlarının aynen korunduğundan emin olun; aksi hâlde siteniz ya da e-postanız geçici olarak çalışmayabilir.
DNS kayıtları: Alan adınızın arka planı
Alan adının ayarlarında, farklı hizmetleri yönlendiren kayıtlar bulunur. Hepsini bilmeniz gerekmez, ama ne işe yaradıklarını bilmek sorun anında işinizi kolaylaştırır:
| Kayıt | Ne işe yarar? |
|---|---|
| A / AAAA | Alan adını sitenin bulunduğu sunucuya yönlendirir |
| CNAME | Bir alt alan adını başka bir adrese yönlendirir |
| MX | E-postalarınızın hangi sunucuya gideceğini belirler |
| TXT | Alan adının doğrulanması ve e-posta güvenliği gibi amaçlarla kullanılır |
| NS | Alan adının DNS ayarlarını hangi sunucunun yönettiğini gösterir |
E-posta güvenliği için kullanılan SPF, DKIM ve DMARC kayıtları özellikle önemlidir. Bu kayıtlar eksikse, gönderdiğiniz e-postalar alıcının spam klasörüne düşebilir.
Site yenilemesi ya da barındırma değişikliği sırasında en sık yapılan hata, yalnızca sitenin kaydını değiştirip e-posta kayıtlarını unutmaktır. Sonuçta site çalışır ama e-postalar gelmez.
Alan adını değiştirmek
Markanız değiştiyse ya da daha iyi bir alan adı aldıysanız, eski adresi hemen bırakmayın:
- Eski alan adındaki her sayfayı, yeni alan adındaki karşılığına 301 yönlendirmesiyle bağlayın. Tüm eski adresleri ana sayfaya yönlendirmek yeterli değildir.
- Google Search Console'da yeni alan adını ekleyin ve adres değişikliği aracını kullanın.
- Eski alan adını en az birkaç yıl, mümkünse süresiz olarak yenilemeye devam edin. Eski adrese giden bağlantılar ve kartvizitler yıllarca kullanılmaya devam eder.
- Google İşletme profilinizdeki, sosyal medya hesaplarınızdaki ve e-posta imzalarınızdaki adresi güncelleyin.
Sık yapılan hatalar
- Alan adını başkasının adına kaydettirmek.
- Otomatik yenilemeyi kapalı bırakmak ve uyarıları kaçırmak.
- Kayıt firması hesabının şifresini ya da bağlı e-posta adresini kaybetmek.
- Türkçe karakterli, tireli ya da uzun bir ad seçmek.
- Markanın tescilli olup olmadığını kontrol etmemek.
- Alan adı ya da barındırma değişirken e-posta kayıtlarını unutmak.
- Alan adını değiştirip eski adresten yönlendirme yapmamak.
Kontrol listesi
- Alan adı kısa, kolay yazılan ve Türkçe karaktersiz
- Marka tescili ve sosyal medya kullanıcı adları kontrol edildi
- Gerekiyorsa hem
.comhem.com.tralındı, biri diğerine yönleniyor - Kayıt bilgilerinde işletme yer alıyor
- Kayıt firması hesabının erişim bilgileri işletmede
- Otomatik yenileme açık, hatırlatmalar güncel ve farklı bir e-posta adresine gidiyor
- E-posta için SPF, DKIM ve DMARC kayıtları tanımlı
- Site SSL ile
https://üzerinden açılıyor
Kısacası
Alan adı, işletmenizin internetteki kalıcı adresidir. Kısa, kolay yazılan, Türkçe karaktersiz ve markanızla uyumlu bir ad seçin; müşterileriniz Türkiye'deyse .com.tr, yurt dışında da iş yapıyorsanız .com doğru başlangıçtır. Seçimden de önemlisi, alan adının işletmenizin adına kayıtlı olması, erişim bilgilerinin sizde bulunması ve otomatik olarak yenilenmesidir. Alan adınız hazırsa, bir sonraki adım güvenli bağlantıdır; nedenini SSL sertifikası nedir yazımızda anlattık. Yeni bir kurumsal site planlıyorsanız, hangi sayfaların gerektiğini de kurumsal web sitesi nasıl olmalı yazımızda bulabilirsiniz.
