Hosting (barındırma), web sitenizin dosyalarının, görsellerinin ve veritabanının internete bağlı bir sunucuda tutulması hizmetidir. Birisi sitenizi açtığında, sayfalar bu sunucudan gönderilir. Domain (alan adı) ise sitenizin adresidir; ziyaretçinin tarayıcıya yazdığı sizinsiteniz.com ifadesi. Kısacası domain sitenin nerede olduğunu söyler, hosting ise sitenin kendisini barındırır. Bir sitenin yayında olması için ikisine de ihtiyaç vardır.
Bu yazıda hosting'in nasıl çalıştığını, domain ile farkını, hosting türlerini ve bir paket seçerken nelere bakmanız gerektiğini anlatıyoruz.
Domain ile hosting arasındaki fark
En kolay benzetme şu: Domain bir dükkânın adresi, hosting ise dükkânın kendisidir. Adresi olan ama binası olmayan bir dükkâna kimse giremez; binası olan ama adresi bilinmeyen bir dükkânı da kimse bulamaz.
| Domain (alan adı) | Hosting (barındırma) | |
|---|---|---|
| Nedir? | Sitenin adresi (sizinsiteniz.com) |
Sitenin dosyalarının durduğu sunucu alanı |
| Ne işe yarar? | Ziyaretçinin sizi bulmasını sağlar | Ziyaretçiye sayfaları gönderir |
| Nasıl alınır? | Yıllık kiralanır, her yıl yenilenir | Aylık ya da yıllık paket olarak kiralanır |
| Süresi dolarsa | Adres başkasına geçebilir | Site kapanır, e-postalar durabilir |
İkisi DNS adı verilen bir sistemle birbirine bağlanır. Domain'in DNS ayarlarında, "bu adrese gelen ziyaretçiyi şu sunucuya gönder" bilgisi yazar. Domain ve hosting farklı firmalardan alınmışsa bu bağlantı DNS ayarlarıyla kurulur.
Hosting nasıl çalışır?
- Siz ya da ajansınız sitenin dosyalarını hosting firmasının sunucusuna yüklersiniz.
- Bir ziyaretçi tarayıcıya adresinizi yazar.
- DNS sistemi bu adresin hangi sunucuda olduğunu tarayıcıya söyler.
- Tarayıcı o sunucuya bağlanır ve sayfayı ister.
- Sunucu sayfayı gönderir, ziyaretçi sitenizi görür.
Bu işlem her ziyarette, saniyeden kısa bir sürede tekrarlanır. Sunucunun hızı, yakınlığı ve kaynakları, sitenizin ne kadar hızlı açılacağını doğrudan etkiler.
Hosting türleri
İhtiyaç arttıkça hosting türü de değişir. Dört temel tür var:
| Tür | Nasıl çalışır? | Kimin için uygun |
|---|---|---|
| Paylaşımlı hosting | Bir sunucu, kaynaklarını çok sayıda site arasında paylaştırır | Kurumsal tanıtım siteleri, bloglar, küçük işletmeler |
| VPS (sanal sunucu) | Bir fiziksel sunucu sanal bölümlere ayrılır; her bölümün kaynakları size ayrılmıştır | Trafiği artan siteler, orta ölçekli e-ticaret, özel yazılımlar |
| Bulut sunucu | Kaynaklar birden fazla sunucuya dağıtılır, ihtiyaca göre artırılıp azaltılır | Trafiği dalgalanan ve kesintiye tahammülü düşük projeler |
| Fiziksel (dedicated) sunucu | Bir sunucunun tamamı size aittir | Çok yüksek trafikli siteler, özel güvenlik gereksinimi olan kurumlar |
Kurumsal bir tanıtım sitesi için çoğu zaman iyi bir paylaşımlı hosting yeterlidir. Özellikle sade ve hızlı sayfalardan oluşan statik siteler çok az kaynak kullanır. Yoğun sipariş alan bir e-ticaret sitesi ya da çok kullanıcılı bir panel ise genellikle VPS ya da bulut sunucu ister.
Paylaşımlı hosting'den ne zaman çıkmalı?
Şu işaretler, sitenizin paylaşımlı hosting'e sığmamaya başladığını gösterir:
- Site yoğun saatlerde belirgin şekilde yavaşlıyor
- Hosting panelinde kaynak sınırı aşıldı uyarıları görüyorsunuz
- Kampanya ya da reklam dönemlerinde site zaman zaman açılmıyor
- Aynı sunucudaki başka bir siteden kaynaklanan sorunlar sizi de etkiliyor
Ama önce kontrol edilmesi gereken bir şey var: Yavaşlığın nedeni her zaman hosting değildir. Sıkıştırılmamış büyük görseller, gereksiz eklentiler ya da ağır betikler, en güçlü sunucuda bile siteyi yavaşlatır. Paket büyütmeden önce sitenin kendisini incelemek çoğu zaman daha ucuz bir çözümdür. Bunu nasıl yaptığımızı site hızlandırma sayfamızda anlattık.
Hosting seçerken nelere bakmalı?
Hosting paketleri birbirine çok benzer görünür. Karşılaştırırken şu başlıklara bakın:
1. Kaynak limitleri. Disk alanı, işlemci ve bellek kullanımı, aylık trafik ve dosya sayısı sınırı. "Sınırsız" yazan paketlerde bile adil kullanım kuralları vardır; sözleşmedeki gerçek limitleri okuyun.
2. Disk türü. SSD ve özellikle NVMe diskler, eski tip disklere göre çok daha hızlıdır. Bu, özellikle veritabanı kullanan sitelerde fark yaratır.
3. Çalışma süresi (uptime) taahhüdü. Hosting firmaları genellikle yüzde 99,9 gibi bir çalışma süresi taahhüt eder. Bu oran kulağa çok yüksek gelir, ama bir ayda yaklaşık 43 dakikalık kesintiye izin verildiği anlamına gelir. Taahhüt edilen oranın tutmadığı durumda ne tür bir telafi yapıldığını da sorun.
4. Veri merkezinin konumu. Ziyaretçileriniz ağırlıklı olarak Türkiye'deyse, Türkiye'deki bir veri merkezi genellikle daha hızlı erişim sağlar. Kişisel veri işleyen sitelerde, verilerin yurt dışında tutulmasının KVKK açısından ek yükümlülükler getirebileceğini de hesaba katın.
5. Yedekleme. Yedek ne sıklıkla alınıyor, kaç gün geriye saklanıyor ve geri yükleme nasıl yapılıyor? Yedeğin yalnızca aynı sunucuda durması yeterli değildir; sunucuda bir sorun olursa yedek de etkilenebilir.
6. SSL sertifikası. Ücretsiz SSL sertifikasının otomatik kurulup kurulmadığını ve yenilenip yenilenmediğini kontrol edin. Ayrıntıları SSL sertifikası nedir yazımızda anlattık.
7. E-posta. Birçok hosting paketi, alan adınızla e-posta hesabı açmanıza izin verir. Kaç hesap açılabildiğine ve her hesabın kotasına bakın.
8. Teknik uyumluluk. Siteniz hangi teknolojiyle yapıldıysa (örneğin WordPress için PHP ve MySQL), hosting'in onu güncel sürümleriyle desteklemesi gerekir.
9. Destek. Bir sorun olduğunda kime, hangi kanaldan ve ne kadar sürede ulaşabiliyorsunuz? Türkçe destek ve mesai dışı ulaşılabilirlik, özellikle satış yapan siteler için önemlidir.
10. Yenileme fiyatı. Birçok firma ilk yıl için indirimli fiyat verir, ikinci yıldan itibaren fiyat belirgin şekilde artar. Karar verirken ilk yılın değil, yenileme fiyatının üzerinden hesap yapın.
Sık yapılan hatalar
Domain'i ya da hosting'i başkasının adına kaydettirmek. En pahalıya mal olan hatadır. Alan adınız ajansınızın ya da bir çalışanınızın adına kayıtlıysa, ilişki bittiğinde sitenize ve e-postalarınıza erişiminizi kaybedebilirsiniz. Alan adı ve hosting her zaman işletmenin adına kayıtlı olmalı; panel erişim bilgileri de sizde bulunmalıdır.
Yenileme tarihini kaçırmak. Süresi dolan bir alan adı belirli bir süre sonra serbest kalır ve başkası tarafından alınabilir. Otomatik yenilemeyi açın ve yenileme hatırlatmalarının gittiği e-posta adresinin güncel olduğundan emin olun.
Yalnızca fiyata bakmak. En ucuz paket; yavaş, sık kesilen ve desteği zayıf bir hizmet anlamına gelebilir. Bir satış ya da talep sitesi için bir günlük kesintinin maliyeti, çoğu zaman yıllık hosting farkından fazladır.
Yedeğe güvenmemek. Yedeğin gerçekten alınıp alınmadığını, en az bir kez geri yükleme deneyerek kontrol edin.
Taşıma sırasında e-postayı unutmak. Hosting değiştirirken yalnızca site değil, e-posta hesapları ve DNS kayıtları da taşınmalıdır. Aksi hâlde site çalışır ama e-postalar gelmez.
Hosting'i kim yönetmeli?
Hosting satın almak kolaydır; zor olan yönetmektir. Yazılım ve eklenti güncellemeleri, yedeklerin kontrolü, SSL yenilemesi, güvenlik takibi ve kaynak kullanımının izlenmesi düzenli ilgi ister. Bu işleri kendiniz yapmayacaksanız, kimin yapacağını baştan netleştirin.
Bir ajansla çalışıyorsanız şu soruları sorun:
- Alan adı ve hosting kimin adına kayıtlı olacak?
- Panel erişim bilgileri bana teslim edilecek mi?
- İlk yıldan sonra yenilemeyi kim yapacak, bedeli ne olacak?
- Yedekler kim tarafından, hangi sıklıkla kontrol edilecek?
- Bir kesinti ya da saldırı olduğunda kim, ne kadar sürede müdahale edecek?
Bu soruların cevapları yazılı olarak teklifte yer almalıdır.
Kısacası
Domain sitenizin adresi, hosting ise sitenizin dosyalarının durduğu yerdir; bir sitenin yayında olması için ikisi de gerekir. Çoğu kurumsal site için iyi bir paylaşımlı hosting yeterlidir. Trafik ve ihtiyaç büyüdükçe VPS ya da bulut sunucuya geçilir. Hosting seçerken ilk yılın fiyatına değil; kaynak limitlerine, yedeklemeye, veri merkezinin konumuna, desteğe ve yenileme fiyatına bakın. En önemlisi, alan adınızın ve hosting'inizin sizin adınıza kayıtlı olduğundan ve erişim bilgilerinin sizde durduğundan emin olun. Yayından sonra güncelleme, yedekleme ve güvenlik kontrolünü nasıl üstlendiğimizi bakım ve destek sayfamızda anlattık.
